Hoe komt u tijdens de zwangerschap van roos af?

Een zwangerschap brengt veranderingen teweeg in het lichaam en soms ook in de hoofdhuid. Sommige vrouwen merken dat ze roos krijgen als ze zwanger zijn, met een jeukende hoofdhuid of een onprettig gevoel dat er voorheen niet was. Mocht dat voor u het geval zijn, wees dan gerust: deze veranderingen zijn, hoewel ze uiteraard vervelend zijn, over het algemeen volkomen onschuldig.
Maar welke producten kunt u zonder risico gebruiken? Welke natuurlijke alternatieven kunnen daadwerkelijk helpen zonder de veiligheid van de baby in gevaar te brengen?
We zetten de mogelijke oorzaken op een rijtje en geven tips om een jeukende hoofdhuid tijdens de zwangerschap te verlichten.

Oorzaken van roos bij zwangere vrouwen

Bij sommige vrouwen kan roos veroorzaakt of erger worden door de zwangerschap?

Wat is roos? Roos is een overmatige afschilfering van de hoofdhuid. Dit verschijnsel is te verklaren door verschillende fysiologische en omgevingsfactoren die de balans van de hoofdhuid verstoren. De belangrijkste oorzaak van roos in het haarbij een zwangere vrouw is echter de hormonale verandering⁽¹⁾.

Tijdens de zwangerschap veranderen de niveaus van oestrogeen, progesteron en soms ook androgeen sterk. Die hormonen hebben een directe invloed op de activiteit van de talgklieren. Gevolg: de balans van de hoofdhuid raakt verstoord (te veel talg, een verzwakte barrière, een gevoelige huid). De hoofdhuid kan hierdoor vetter worden, wat een gunstige omgeving creëert voor de groei van gist van het type Malassezia, die zich voedt met talg. De huid kan ook droger worden, wat eveneens het ontstaan van schilfers (roos) kan bevorderen. Dit is echter niet altijd het geval: het verschilt van vrouw tot vrouw, afhankelijk van de individuele aanleg, de voorgeschiedenis, de omgeving en/of de levensstijl.

Emotionele of fysiologische stress (vermoeidheid, slaapgebrek), wat vaak voorkomt tijdens de zwangerschap⁽²⁾, kan bijvoorbeeld een uitlokkende factor zijn. Het beïnvloedt onder andere de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as⁽²⁾ die de afgifte van cortisol (het stresshormoon) regelt. Het cortisolgehalte kan invloed hebben op ontstekingsprocessen.

In sommige gevallen kunnen vrouwen ook last krijgen van roos en diffuse haaruitval⁽³⁾ , ook wel telogeen effluvium genoemd. Dit komt vaak voor na de bevalling, maar kan ook al tijdens de zwangerschap optreden.

Verschillende soorten roos en hoe u ze bij zwangere vrouwen kunt herkennen

Er zijn hoofdzakelijk twee soorten roos:

• Droge roos: fijn en wit, valt gemakkelijk op de schouders. Dit komt meestal door een droge of uitgedroogde hoofdhuid, die soms ook geïrriteerd is.
• Vette roos: dikker, gelig, blijft aan de hoofdhuid plakken en kan gepaard gaan met seborroe. Dit type roos wordt vaak in verband gebracht met een overmatige groei van de gist Malassezia.

Pas wel op voor verwarring, want roos wordt soms verward met neten (luizen), vooral bij hevige jeuk. Hoe kunt u het verschil zien als u twijfelt tussen luizen of roos? Roos komt gemakkelijk los als u uw haar borstelt of ermee schudt. Luizen zitten daarentegen stevig vast aan de haarwortel, vaak op minder dan 1 cm van de hoofdhuid, en komen niet vanzelf los. 

Welke haarverzorgingsproducten zijn geschikt voor zwangere vrouwen?

Aanbevolen is om tijdens de zwangerschap goed te letten op de samenstelling van haarverzorgingsproducten, vooral als u ze regelmatig gebruikt. Want ook al worden shampoos uitgespoeld en blijven ze maar kort op de huid zitten, toch kunnen bepaalde stoffen in kleine hoeveelheden worden opgenomen. Daarom kiest u beter voor producten die speciaal zijn samengesteld voor de gevoelige hoofdhuid en vermijd u uit voorzorg beter bepaalde ingrediënten.

Tot de stoffen waar u op moet letten, behoren vooral de stoffen die als hormoonverstorend zijn aangemerkt^(3,4). Het gaat om stoffen die het hormonale systeem kunnen verstoren. Sommige van die stoffen kunnen bij opname – zelfs in kleine hoeveelheden – door de placentabarrière gaan en de ontwikkeling van de foetus beïnvloeden. Blootstelling hieraan tijdens de zwangerschap wordt in verband gebracht met bepaalde complicaties (zoals groeiachterstand of vroeggeboorte)^(3,4).

Deze stoffen komen voor in bepaalde haarverzorgingsproducten, met name in de vorm van conserveermiddelen, geurstoffen of weekmakers. Hier volgen enkele voorbeelden van ingrediënten die u beter kunt vermijden:

• Ftalaten (vaak aanwezig in parfums, soms niet duidelijk vermeld). 
• ‘Kortketenige’  parabenen  (methylparaben, propylparaben …). 
• Fenoxyethanol (een veelgebruikt conserveermiddel, dat momenteel in bepaalde contexten opnieuw wordt onderzocht).

Het is ook aan te raden om het gebruik van essentiële oliën tijdens de zwangerschap te beperken, vooral in het begin van de zwangerschap, net als het gebruik van allergieveroorzakende synthetische geurstoffen (linalool, limoneen, citronellol ...) die een verzwakte hoofdhuid kunnen irriteren. 

Daarentegen worden bepaalde werkzame stoffen goed verdragen tijdens de zwangerschap, met name in afspoelbare antiroosshampoos die af en toe worden gebruikt. Voorbeelden hiervan zijn piroctonolamine, een mild antischimmelmiddel tegen roos, of salicylzuur in een lage concentratie om huidschilfers te verwijderen. 

Als u last hebt van roos tijdens de zwangerschap, kunt u dus het beste kiezen voor producten met zo eenvoudig mogelijke samenstellingen, zonder essentiële oliën, zonder sterke geurstoffen en getest op de gevoelige hoofdhuid. En als u twijfelt, of als de roos tijdens de zwangerschap blijft aanhouden, kunt u het beste advies vragen aan een gezondheidsprofessional. 

Uw haarverzorgingsroutine aanpassen tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap kan de hoofdhuid anders reageren. Soms wordt hij vetter, droger of gevoeliger, wat bij zwangere vrouwen kan leiden tot roos of jeuk.

Hier volgen drie tips die kunnen helpen om het comfort van de hoofdhuid te verbeteren en roos tijdens de zwangerschap te voorkomen:

1. Was uw haar minder vaak, vooral bij een vette hoofdhuid, om de talgklieren zo min mogelijk te stimuleren.
2. Gebruik lauw of koud water bij het uitspoelen om de irritatie niet te verergeren.
3. Gebruik uw föhn niet op een te hoge temperatuur of vermijd strakke kapsels om de huidbarrière te beschermen en wrijving te beperken.

Natuurlijke en veilige oplossingen voor de behandeling van roos tijdens de zwangerschap

Om roos op natuurlijke wijze te bestrijden tijdens de zwangerschap kunt u bijvoorbeeld het volgende gebruiken:

• Zuivere aloë vera-gel, als masker vóór het wassen, om irritaties te kalmeren. Kies een variant zonder parfum of toevoegingen.
• Jojoba-olie, in een kleine hoeveelheid op de droge hoofdhuid en uitspoelen met een milde shampoo.

En dit zijn de natuurlijke middelen die u juist moet vermijden bij roos tijdens de zwangerschap:

• Essentiële oliën, vooral oliën met een dermocaustische (huidirriterend) of hormonale werking. Het wordt afgeraden om deze te gebruiken zonder professioneel advies, vooral tijdens de eerste drie maanden.
• Pure azijn, dat vaak wordt aanbevolen als natuurlijke spoeling, is te zuur en kan een kwetsbare hoofdhuid irriteren.
• Zelfgemaakte preparaten op basis van irriterende stoffen of met een onjuiste dosering moeten worden vermeden. Ze kunnen de huid uit balans brengen of plaatselijke reacties veroorzaken. 

Raadpleeg bij twijfel, of indien de symptomen verergeren, altijd een arts voor een persoonlijk advies om er zeker van te zijn u geen ernstige roos of een andere huidaandoening van de hoofdhuid hebt.

Welke tips zijn er om de hoofdhuid gezond te houden tijdens de zwangerschap?

Tijdens de zwangerschap kunt u op verschillende manieren de hoofdhuid gezond houden. Hier zijn vier belangrijke tips:

1. Zorg voor een uitgebalanceerd voedingspatroon, rijk aan omega 3, ijzer, zink en vitamines uit de B-groep, om de huid en het haar van binnenuit te voeden.
2. Drink dagelijks voldoende, vooral als de huid de neiging heeft om droger te worden.
3. Stress kan ook een rol spelen. Een goede nachtrust, pauzes gedurende de dag of een paar ademhalingstechnieken kunnen al voldoende zijn om de stress te verlagen.
4. Tot slot hangt de gezondheid van de spijsvertering vaak samen met die van de huid. Indien u last heeft van darmklachten, meld dit dan aan uw arts. 

En als de roos tijdens de zwangerschap niet verbetert, ondanks een aangepaste routine, kan een dermatoloog u helpen de juiste aanpak te vinden.