Günlük hayatınızı değiştiren bakımlar

Egzama

Egzama her yaşta gelişebilecek bir cilt hastalığıdır. Çok yaygın (çocukların yaklaşık %20’sinde, yetişkinlerin %3-4’ünde görülür) ve görece iyi seyirli bir hastalık olduğu için halk arasında egzama ciddiyetine genel olarak gereken önem verilmemektedir. Aynı zamanda, konuyla ilgili birçok yanlış kanı söz konusudur. Sizde veya yakın arkadaşlarınız ya da ailenizden birinde egzama var mı? Varsa, egzamanın çoğu zaman başlı başına fiziksel ve psikolojik hasara neden olabilecek bir hastalık olduğunu biliyor olmalısınız. Egzama ile ilgili bazı kesin ve detaylı bilgileri öğrenmek ister misiniz? O zaman doğru yerdesiniz!

Egzama hakkında bilmeniz gerekenler

Egzama bir cilt hastalığıdır. Dönüşümlü olarak, alevlenme olarak bilinen aktif dönemler ve semptom göstermeyen (veya çok az semptom gösteren) remisyon (gerileme) dönemleriyle seyreder. Egzama kronik ve inflamatuvar bir dermatozdur.

Bununla birlikte, egzamanın birkaç türü olduğu için bu yalnızca genel bir tanımdır. En iyi bilinen türü ağırlıklı olarak çok küçük çocuklarda görülen atopik egzamadır.

Egzama yetişkinlerde yüzde ve boyunda lokalize başlangıç, el egzaması, jeneralize egzama gibi çeşitli formlarda ortaya çıkabilir. Hastalık çoğu zaman çocukluk döneminde başlasa da, yetişkinlerde de aniden gelişebilir. Gebe kadınlarda, egzamanın gebelik sırasında iyileşme gösterip göstermeyeceğinin veya aksine, şiddetlenip şiddetlenmeyeceğinin önceden öngörülmesi mümkün değildir.  

Egzamanın diğer bazı en yaygın türleri arasında lezyonların özellikle alerjen bir maddeyle uzun süre temastan sonra oluştuğu kontakt egzama ve en yaygın şekilde özellikle iş yerinde tahriş edici maddelerin neden olduğu ve/veya şiddetlendirdiği kronik el egzaması yer alır.

Ancak her durumda rahat olabilirsiniz: Egzama bulaşıcı değildir. 

Egzamanın nedenleri nelerdir?

Egzaması olan herkes lezyonlarından sorumlu olan tek, özel bir neden tespit edilmesini bekler. Ancak gerçek çoğu zaman çok farklıdır; egzamanın bir değil, birkaç nedeni vardır. 

Genellikle stres sorumlu tutulsa da çok basitçe egzama psikosomatik bir hastalık olmadığı (bir başka deyişle, vücudu etkileyen zihinden kaynaklanmadığı) için stres egzamadan sistematik olarak sorumlu değildir.  Ne yazık ki, çoğu zaman insanların “egzamanın tamamen kafayla ilgili” olduğunu söylediğini duyabilirsiniz. Oysa egzama kafayla değil, ciltle ilgilidir!

Terleme, bazen egzama alevlenmelerine neden olabilir; dolayısıyla örneğin spor yaparken egzama önleyici tedbirlerin uygulanması gerekir.

Egzama alerjiyle bağlantılı olabilir.  Bu durum özellikle kontakt egzama için geçerli olmakla birlikte, sorumlu maddenin belirlenmesi çoğu zaman zordur. Atopik egzamada alerji çoğu zaman daha az spesifik ve duyarlılık artışına daha yakındır. Gerçek anlamda alerji olmaktan ziyade, genetik olarak belirlenir. Kalıtım atopik egzamada önemli bir rol oynar.

Egzama alevlenmesinin semptomları

Egzama alevlenmesi kesin olarak tanımlanamayan, yani sınırları belirgin olmayan kırmızı plaklarla karakterize edilir.

Bu plaklar dönüşümlü olarak şişkin ve sızıntılı olabileceği gibi, aksine kuru ve sert de olabilir. Egzama tutulumu olan ciltte ağrı, batma, yanma ve çoğunlukla kaşıntı gerçekleşir.

Egzamalı kişiler genellikle deriyi kaşıyarak durumu şiddetlendirmekten kaçınmayı hatırlamakta zorlanır. Egzamanın bir başka önemli semptomu özellikle atopik egzamada görülen cilt kuruluğudur.

Söz konusu kuruluk kafadan ayak parmaklarına ve hatta egzama plakları dışındaki bölgelere yayılabilir.

İnfantil egzama nedir?

Egzama doğumdan sonraki ilk birkaç ay içinde gelişebilir. 2 yaş öncesi çocuklarda egzama ağırlıklı olarak kol ve bacakların dış kısmı, gövde ve yanaklarda görülür. 2 yaşından sonraysa hastalık çoğunlukla boyun, dirsek, diz, el ve ayak bilekleri gibi bölgelerde cilt kıvrımlarını tutar.

Çocuklarda egzama durumunda, resmi tanıyı belirlemesi ve uygun tedaviyi reçete etmesi için hekime danışılmalıdır. Hekim ve ardından eczacı ailenin tedaviyi tam olarak anlamasına ve günlük yaşama entegre etmesine yardımcı olacaktır.

Tedavide temizlik de çok önemli bir faktördür. Egzamalı hastalar tercihen atopik cilt için özel olarak geliştirilmiş bir temizlik ürünü kullanarak ılık suyla hızlı duş almalıdır.

Egzama ile günlük yaşam

Egzama tedavisi temelde inflamatuvar (iltihaplı) alevlenmeler için topikal kortikosteroid ve cildi güçlendirmek ve korumak için uzun süre yumuşatıcı uygulanmasını gerektirir. Dermatologlar tarafından hasta bazında reçete edilen başka tedaviler de bulunmaktadır. Kontakt egzamada, hastalığın kontrol altında tutulması için maddeyle her türlü temastan kaçınılması çok önemlidir.

Mevcut çeşitli egzama tedavileri hastalığa kesin çözüm olmasa da alevlenme gelişiminin sınırlanmasına ve başta kaşıntı olmak üzere semptomların hafifletilmesine yardımcı olur. Örneğin, çocuk büyüdükçe egzamanın kendiliğinden geçmesi de mümkündür. 

Kaşıntının azaltılması için çeşitli önerilerde bulunulmaktadır; bu öneriler ağırlıklı olarak soğuk tedavilere dayalı olsa da köpük top gibi araçlarla ellerin meşgul tutulmasını da içerebilir. Sekonder (ikincil) enfeksiyon ve yara izi riskini azaltmak için kaşımaktan kaçınılması önemlidir.

Nazikçe temizledikten sonra nemlendirici uygulayarak cilt bakımını günlük bir alışkanlık haline getirmelisiniz. Çevreye uyum sağlamak için çok katı veya pahalı kurallar koymak yerine sağduyulu davranmalısınız: Düzenli olarak evi süpürün, doğal liflerden üretilmiş kıyafetler giyin, hipoalerjenik deterjanları tercih edin ve yumuşatıcı kullanımını sınırlayın.

Özellikle gıdalarla ilgili bazı sorular tekrar tekrar karşımıza çıkmaktadır. Bazı egzama olgularının gıda alerjisiyle bağlantılı olduğu doğrudur; ancak özellikle büyümekte olan çocuklarda, yetersiz beslenme riski söz konusu olduğu için çok kısıtlayıcı diyetler uygulanmamalıdır. 

İlaç tedavisi ve sağlıklı yaşamla ilgili aşağıdaki basit adımlar alevlenme sayısını sınırlayabilir ve yaşam kalitesini artırabilir.

Egzamadan etkilenen bölgeler

Egzama vücudun tüm bölgelerinde gelişebilir.

Karın bölgesindeki egzama yaşamın ilk birkaç ayı içinde gelişebilir ve çoğu zaman tüm bölgeye yayılır. Ayrıca göbek deliği gibi lokalize bölgelerde de görülebilir.

Kol bölgesindeki egzama dış kısımlarda ve dışarı uzanan bölümlerde veya aksine, dirsek ve bilek kıvrımları gibi cilt kıvrımlarında gelişir. 

Göz kapağı egzaması veya palpebral egzama olgularında etkilenen yüzey küçük olsa da özellikle göze çarpabilir ve günlük yaşamı zorlaştırabilir. Aynı durum el egzaması için de söylenebilir; tokalaşmak utanç ve rahatsızlığa neden olan büyük bir sıkıntı haline gelir.

Egzama özellikle yetişkinlerde, sıklıkla yüz ve boyunda gelişir. Büyük bir utanç kaynağı olan bu durumda bazen insanların bakışlarıyla başa çıkmak zor olabilir. Egzama ayrıca, ense ve kulaklarda da görülebilir.